Palingbeek Nieuws

Een heldendaad met mogelijk nefaste gevolgen

17 August 2017




Ten gevolge de aanhoudende droogte van juni en juli hadden we een historisch lage waterstand in poelen en vijvers. Droge zomers zijn het ideale moment om vijvers en poelen uit te baggeren, anders slibben ze onherroepelijk dicht.  

Zo ook de poel rechts langs het pad door het bos om van hole 2 naar hole 3 te gaan.

In deze poel bevonden zich een zestal karpers van naar schatting 25 cm. Door de lage waterstand en het gedeeltelijk uitbaggeren van deze poel bevonden deze vissen zich in een penibele situatie. Eén van onze clubleden met heldenallures heeft zich op zondag 6 augustus in het slijk gewaagd om de vissen uit de poel te redden en - nu komt het- vrij te laten in de poel van hole 6.

Deze mooie poel was tot nu toe vis-vrij en juist daarom de belangrijkste poel op de golf voor de kamsalamander (zie foto), een  zeldzaam wordende salamander waarvoor vanuit de EU speciale beschermingsmaatregelen gelden. De kamsalamander is voor zijn voortplanting afhankelijk van poelen met helder water en veel onderwatervegetatie. Hij kan niet samenleven met vissen, omdat deze de larven als prooi beschouwen en opeten. De volwassen dieren kunnen wel tot 20 cm groot worden. De kamsalamander houdt een winterslaap in het bos of struikgewas. In het voorjaar worden eitjes afgezet op onderwaterplanten. De volwassen dieren verlaten rond het begin van de zomer de poel, je kunt ze dan terugvinden onder stenen, bladeren of vermolmd hout. De larven ontwikkelen zich in het water, op het einde van de zomer verlaten die op hun beurt de poel. Op het einde van de herfst wordt een plaatsje gezocht om te overwinteren.

Het toevoegen van 6 vissen aan deze poel is dan ook een jammerlijke vergissing. 6 karpers zonder predatiedruk worden op één jaar tijd vermoedelijk 60 vissen, en op 2 jaar 600 stuks, voorwaar een wonderbaarlijke vermenigvuldiging! De karper is op zoek naar eten vooral een bodemwoelende soort die het water troebel maakt, alle vegetatie wordt opgegeten of sterft af door gebrek aan licht in het water, en bovendien vinden karpers eitjes en larven van salamanders een lekkernij. De belangrijke populatie kamsalamander in die poel zou op enkele jaren tijd volledig vernietigd worden. Helaas hebben wij een gelijkaardig voorval midden jaren ‘90 reeds meegemaakt met de vijver aan hole 16, die sindsdien in een troebele soep is veranderd. Ik was ernstig bevreesd voor een gelijkaardig scenario.

Het was dan ook belangrijk dat snel ingegrepen werd om deze ecologische ramp te voorkomen.  Er werd besloten om de vijver die reeds erg laag stond verder leeg te pompen tot de vissen er konden uit gehaald worden. Indien langer gewacht werd bestond het risico dat het waterpeil snel weer steeg na zware regenval, wat het leegpompen erg zou bemoeilijken, en als de vissen de gelegenheid kregen om zich voort te planten is het haast ondoenbaar om de vijver volledig leeg te vissen. Tijdens het leegpompen zijn er spijtig genoeg naar schatting een 60-tal salamanderlarven gesneuveld, gelukkig kon ik ook minstens 400 levende larven vaststellen. De larven hebben in dit stadium nog kieuwen en kunnen niet ademen buiten het water, vandaar het sterftecijfer. Met deze actie hebben we echter de toekomstige populatie gered, in dat opzicht was de ingreep absoluut te verdedigen.

Het droogvallen van poelen in droge zomers is een natuurlijk proces, wat er voor zorgt dat er vijvers met vissen zijn, en vijvers zonder vissen, die dan weer bijzonder geschikt zijn voor amfibiën. Zo houdt de natuur zelf de biodiversiteit in stand. Bij deze wil ik benadrukken dat het ingrijpen van de mens, hoe goed bedoeld ook,  vaak onvoorziene en ongewenste gevolgen heeft. Dit kan dus enkel mits een goede kennis van zaken en voldoende overleg met alle betrokkenen.

 

Ik hoop met dit nieuwsbericht iedereen te laten inzien dat het uitzetten van vissen, amfibiën (zoals de Amerikaanse brulkikker, of Aziatische salamanders), ‘onschuldige’ schildpadden zoals de roodwangschildpad of gelijk welke al dan niet exotische dier- en plantensoorten absoluut uit den boze is en heel kwalijke gevolgen kan hebben voor de natuurlijke populaties in onze vijvers en poelen. Een ecosysteem is soms een heel wankel evenwicht dat makkelijk verstoord kan worden.

 

Krist Calmeyn